Op maandag zes oktober reed ik in het busje van kinderboekhandel De Boekenwurm van Valkenburg, waar ik een prettige lezing had gehouden op een basisschool, naar Maastricht. Ik mocht roken als ik nooit tegen iemand zou zeggen dat ik had mogen roken. Ik rookte en de rook vloog als een fijne dikke brief het raam uit en de zon las de brief en lachte zich suf want zo’n brief was het en mijn telefoontje rinkelde. Het was Margje. Ze stond midden op het Vrijthof op en neer te hupsen en ongegeneerd te gillen. ‘Het komt eraan! Het komt eraan! Wihoe!!!’ Daar keken de Limburgers van op, daar op het Vrijthof, van zo’n dansend omaatje – jammer dat ik er niet bij was. ‘Nou, da’s mooi dat je nou net in mijn auto zit,’ zei Hanneke van De Boekenwurm, ‘het is een historisch moment.’ Een kwartier later zaten we in De Oude Vogel Struys of hoe je het beest ook spellen moet, waar het sop altijd veerdig is, met Hanneke en André Sollie en diens man Wim en al gauw ging het gesprek over heel andere dingen, je hield het niet voor mogelijk. We spraken gewoon over de lezingen die we gegeven hadden. De eerste was me slecht bevallen. Ik kwam in een aula met ongehoord drukke kinderen. De juf vroeg: ‘Hoe wil je dat we gaan zitten?’ Ik houd niet van dergelijke juffen. Juffen moeten zeggen: ‘Wij zitten altijd zo, dus vandaag ook.’ Nu zaten ze op bankjes en tafeltjes en waren doende elkaar te schoppen en te knijpen en af en toe hieven ze spreekkoren aan: ‘Wij hebben recht op ADHD! Wij hebben recht op ADHD!’ Die hadden ze ingestudeerd met hun ouders. Ik dacht: ik kan ook schoppen en knijpen als de beste – zal ik? Maar ik deed het niet. Ik mompelde voort tot de drie kwartier vol waren en verliet het pand. Daarna had ik die fijne lezing in Valkenburg. Allemaal schattige koppies in de klas, met ogen als gedichtjes waarin je alle woorden las die God bedacht toen hij het nog goed met ons voorhad. En er was daar een jongen, ach jezus... Iemand vroeg wat ik zelf mijn mooiste boek vond. Vragen ze altijd. En als altijd zei ik: ‘Ik kan niet kiezen, het zijn net kinderen van me, mijn boeken, ze komen niet uit mijn buik maar uit mijn hoofd en ze zijn allemaal anders maar allemaal even leuk. Vraag maar eens aan juf wie ze het leukste kind van de klas vindt...’ De juf hief haar handen. Ze wist het niet. ‘Kan ook niet,’ zei ik, ‘want jullie zijn allemaal anders en allemaal even leuk.’ ‘Zo is het,’ zei de juf. ‘Ben ik,’ vroeg toen die jongen, ‘ben ik... dan ook leuk?’ Mijn hart brak en de juf pakte hem even stevig vast. ‘Nou en of,’ zei ze. Dat vertelde ik daar in dat oude café in Maastricht en André had iets nieuws ontdekt: ‘Ik maak nu niet meer een buiging nadat ik een gedicht heb voorgelezen,’ zei hij, ‘ik maak nu eerst die buiging en daarna pas lees ik het gedicht. Vinden ze prachtig. En dan luisteren ze muisstil.’ Dat was geniaal, vonden wij alle vijf. In de trein naar huis keken Margje en ik naar het langsglijdende landschap en we beloofden elkander plechtig niet om de vijf minuten naar Joost te bellen. Daar hebben we ons aan gehouden. Maar we maakten wel om de vijf minuten een buiging voor ons kleinkind.

De volgende ochtend stond ik vroeg op. Ik zou ‘s middags een bezoek brengen aan De Brink, een school in Amsterdam Zuid-Oost, niet ver bij de ArenA vandaan, alwaar ze twee keer tweehonderd kinderen bijeen zouden drijven in het gymlokaal om daar naar mij te luisteren, en ik was aan het bedenken wat ik moest doen om het te overleven. Ik zat dus zo’n beetje voor me uit te staren, tussen mijn pantoffels en mijn grijze haar, in mijn hok achterin de tuin, en toen kwam Margje binnen, tranen in haar ogen, en zei: ‘Dag opa.’ Zo eenvoudig gaat dat, je hoeft er zelf niks voor te doen, al geloof ik wel dat ik meteen ontzettend op een opa leek. Wij vielen elkaar in de armen - het is machtig mooi te weten dat een oma en een opa nog zo knuffelen kunnen.

Daarna ben ik meteen mijn familie gaan bellen, mijn moeder, mijn zusje, mijn broer, en opende iedere keer ongelooflijk kinderachtig met: ‘Hallo, met opa Kuyper.’ Jezus, ja, ik kon het niet helpen. Opa Kuyper was mijn opa, die zo’n grote rol in de boeken over Robin speelt, mijn vader was opa Kees. De titels waren beide vacant maar ik kon me toch moeilijk opa Kees gaan noemen. Het was een goeie opening, ze waren allemaal even stil als ik het gezegd had en pas na enige contemplatie begonnen ze te jubelen en dan vertelde ik het hele verhaal. Kingston. Bijna zes pond en achtenveertig centimeter, een mooi bescheiden formaatje. Alles en iedereen gezond.

Mooi nieuws vertellen vergt meer van je traanklieren dan mooi nieuws vernemen, wist je dat? Er speelde een beroemd gedicht van Lucebert door mijn hoofd dat ik blijmoedig verhaspelde tot: “Er is een grote blije opa in mij neergedaald/die daar van binnen dingen doet die iedereen mag zien/en iedereen mag horen: Kingston is geboren!” Lucebert heeft het mij vergeven. Ik wilde het liefst de straat opgaan om de hele wereld toe te schreeuwen dat de kleine er was, maar eerst belde ik Joost. Hij klonk prachtig vermoeid, als een echte man in turbulente tijden, wijdbeens, ogen op de kim, en nachtenlang alleen wat hazeslaapjes. Eerst vond hij het niet zo’n goed idee dat we die dag al langs zouden komen, ze waren alledrie zo moe, maar uiteindelijk stemde hij in met een bezoekje aan het eind van de middag. In het Ziekenhuis Boven het IJ, want daar is Kingston geboren. Zo kon ik eerst naar de school in de Bijlmer. Ik overwoog vierhonderd beschuiten en tien dozen muisjes te kopen maar zag er vanaf. Dat was een hoop werk en gaf een enorme troep in het gymlokaal. Ik zat tijdens het bellen voortdurend naar teletekst te kijken of Kingston er al op stond, zo’n wereldwonder, maar ze doen daar niet aan wereldwonderen. En toen... liepen Margje en ik het dorp in om van de daken te schreeuwen dat Kingston was geboren. Het werd een bezoekje aan onze stamkroeg, alwaar gastvrouwe Remy ons innig omhelsde. Zo was het ook goed.

Kingston, kleine Kingston, die overigens niet Kuyper heet maar Van Brussel. Naar zijn moeder. Moderne tijden. Eerlijk gezegd vind ik Van Brussel een mooiere naam dan Kuyper dus ik kan er niet mee zitten. Kingston Illaijah Nesta Gellvin van Brussel. King. Margje bracht me naar de trein in Alkmaar en we stonden te wachten voor de stoplichten en wat daverde daar over de Westelijke Randweg? Een joekel van een vrachtwagen met KING erop. Zie jij ooit een joekel van een vrachtwagen met KING erop? Ik niet. Maar nu wel. Het ging natuurlijk om pepermunt, maar wat niemand weet, dat is dat KING al eeuwen staat voor Kwaliteit In Niets Geëvenaard. Dat lieg ik niet, dat heb ik gelezen. En nu King geen pepermunt meer is, maar een jongetje, betekent het dat nog steeds. Ik zou zelfs willen zeggen: meer dan ooit.

In de trein zat niemand aan wie ik vertellen kon van mijn grootvaderschap, absoluut niemand. Je hebt van die treinen. Iedereen keek stug voor zich uit alsof-ie al jaren opa was en het nog nooit aan iemand had kunnen vertellen. Zo mag ik niet worden, dacht ik. Gelukkig werd ik van Bijlmer ArenA opgepikt door Merredith, die ongeveer zo oud was als ik, ook twee kinderen in de twintig had en zich heel goed kon voorstellen hoe fantastisch het was om een kleinkind te krijgen. Ze reed me naar de school, schonk een cappuccino in en bracht me naar het gymnastieklokaal en daar zaten ze, tweehonderd kinderen tussen vier en acht, op de grond, ze maakten een ongelooflijke herrie, en ze waren allemaal donker. Ik geloof dat ik drie witte koppies zag, drie suikerklontjes. Voor de rest waren het allemaal Kingstonnetjes. Dat ontroerde me. Ik weet niet of ik je al eens geschreven heb dat Naomi uit Suriname komt, maar dat is dus zo. Kingston was weliswaar totaal wit geboren, had Joost me door de telefoon verteld, maar onder de nagelriemen was een donkerder tint zichtbaar, dus hij zal ook zo’n mooi kleurtje krijgen. Prachtig. Nu eerst die kinderen in de zaal maar eens stil zien te krijgen.

Dat bleek een makkie. Een juf begon langzaam in haar handen te klappen en de kinderen namen het over. Heel loom klapten ze, een applaus kon je het niet noemen. Toen stak die juf haar hand omhoog en dat deden de kinderen ook en het was doodstil. Ik kon beginnen. Ik las een Robinverhaal voor maar daar werden ze weer een beetje onrustig van. Ik herinnerde me een bezoek dat ik samen met Koos Meinderts aan Suriname bracht. We gingen scholen af om over onze boeken te vertellen en in Albina hadden ze ongeveer vierhonderd kinderen samengebracht in de kantine van een militaire kazerne. Ze stonden daar in hun mooie blauwe uniformpjes echt als lucifers in een doosje tegen elkaar en achter hen stonden vijf grote soldaten met mitrailleurs. Als ik zou liegen zou het minder spectaculair zijn. ‘Jezus,’ zei ik tegen Koos, ‘als we dit kunnen, kunnen we voortaan alles.’ ‘Zo is het,’ zei Koos, ‘jij begint!’ Ik begon voor te lezen maar merkte al snel dat het niet werkte. Het boek in mijn hand hing als het ware tussen mij en mijn publiek in. Ik moest ze aankijken, grootse gebaren maken. En dat deed ik. Ik ken een aantal gedichten uit mijn hoofd en verhalen hoef je niet voor te lezen, die kun je ook navertellen. Zo ging het goed, al was er af en toe gegiechel dat ik niet verklaren kon, ik zei niks lolligs. Tot ik zag dat met name de jongens niet naar mij keken, maar naar iets wat zich boven mijn hoofd leek af te spelen. Ik draaide me om en zag een muurschildering van een wulpse blanke vrouw met joekels van tieten. En daar moest ik het tegenop nemen! Het lukte en het lukte ook hier in Amsterdam. Ik liet het boek zakken en vertelde verder uit mijn hoofd. Ze luisterden weer aandachtig. En toen kon ik me niet langer inhouden. ‘Het is een heel bijzondere dag voor mij,’ zei ik, ‘want ik ben een paar uur geleden... opa geworden.’ Het zegt die kleintjes niks, dacht ik, maar geloof het of niet, ze begonnen te klappen. En niet loom als eerst, nee, er klonk daar een werkelijk oorverdovend applaus! Zo hard, dacht ik innig tevreden, is er vast nog nooit geklapt voor de geboorte van een kind. En het was natuurlijk ook niet zo maar een kind dat geboren was, nee, het was Kingston. Ik was geweldig blij dat ik daarna nog een uur mocht doen, nu voor de oudere kinderen, want zo’n applaus wilde ik nog een keer. En ik kreeg het. Wat een dag!

Na afloop vertelde ik aan een Surinaamse leraar dat Kingston half Surinaams was. Dat vond hij prachtig. Hij riep er meteen een collega bij: ‘Kom! Kom! Deze man, deze man hier is opa geworden van een half Surinaams kleinkind!’ Ik heb me nog nooit zo voor tweehonderd procent een man gevoeld als toen. ‘Het moet wel een mooi kindje worden,’ zei ik, ‘met zo’n moeder en zo’n vader.’ Hij keek me even peinzend aan en zei: ‘Ja, dat moet wel. Met zo’n opa.’ Merredith bracht me terug naar de metro en gaf me twee klinkende zoenen. Ik vroeg me af waarom ik niet iedere dag een lezing gaf op een school in de Bijlmer.

Vier oude mannetjes

Vier oude mannetjes,
overgrootvadertjes,
twee zijn er wit
en twee zijn er bruin,
ze drinken hun rum
en hun oude jenevertjes
iedere nacht in mijn tuin.

Vier oude stoeltjes rond
een gammel tafeltje,
iedere nacht
zet ik ze daar neer.
Dan schuiven ze aan
en ze heffen het glas en ze
zeggen: Daar zijn we weer.

Ze willen niet meer weten
hoe het met Ajax gaat,
wie dood of nog in leven is
en waar hun geld gebleven is,
of de bauxiet nog lonend is
en of hun zerk nog staat,
ze willen het niet weten.

Maar één ding wel, niets
liever zelfs, daar in de tuin
achter het huis waarin ik woon:
ik moet alles vertellen
over het kindje van mijn zoon.
Maar ze willen hem niet zien,
want dan schrikt hij misschien.

Vier oude mannetjes,
overgrootvadertjes,
twee zijn er wit
en twee zijn er bruin,
ze drinken hun rum
en hun oude jenevertjes
iedere nacht in mijn tuin.

Vier oude stoeltjes rond
een gammel tafeltje,
iedere nacht
zet ik ze daar neer.
Dag meneer. Dag meneer.
Dag meneer. Dag meneer.
Van harte gefeliciteerd.

Ik vroeg me af hoe ik het gerieflijkst bij café De Ponteneur kon komen. Ik weet niet of je het kent, het staat vlakbij station Muiderpoort. Daar had ik met Marianne afgesproken, in De Ponteneur. Margje zou rechtstreeks met de auto uit Bergen naar het ziekenhuis komen. De trein van Bijlmer ArenA naar Muiderpoort kwam pas over twintig minuten en ik had geen zin om te wachten dus ik besloot de metro te nemen, in de Wibautstraat uit te stappen en de rest te lopen. Ik wist niet hoe dat moest, ik bedoel het lopen zou nog wel gaan, maar ik had geen idee van de te volgen route. Ik ben geboren in Amsterdam maar ging er weg toen ik twee was en grote delen van de plattegrond zijn mij een doolhof. Ik maakte me niet druk, ik kon verdwalen en toch nog op tijd komen. Ik droomde vannacht van een babypimpelmeesje dat op mijn hand kwam zitten en waarmee ik kon praten, maar dit terzijde. Ik stapte uit in de Wibautstraat en dacht: ik moet naar het noorden. Ik kon aan het licht zien waar dat was. Dus ik liep een straat in, draaide een shagje, stak het op, groette één voor één de allochtone winkeliers die voor hun nering stonden en ook nog weten wat groeten is, betrapte mijzelf op een veerkrachtige tred en zag opeens links de Campertstraat. Dit is allejezus krankzinnig, dacht ik, loop ik hier als het ware op de tast, kom ik langs de Campertstraat! In die straat stond lang, ja meer dan vijftig jaar geleden, de kraamkliniek waarin ik geboren ben, verdomd als het niet waar is, onder supervisie van dokter Fiedeldijdop. Fiedeldijdop was het eerste woord dat ik hoorde, toen hij zich aan mij voorstelde, daaraan dank ik mijn zonnige karakter. Ottedomme was het eerste woord dat ik kon zeggen, want het kan niet altijd feest zijn. Het had geen zin linksaf te slaan want die kraamkliniek is er allang niet meer, dus ik liep rechtdoor. En opeens... wist ik waar ik was!

Daar stond het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, waarin mijn vader tweeëntachtig jaar geleden werd geboren. Tenminste, dat denken wij, dat het daar was – wie kunnen we het nog vragen? Joost kwam er mee, met die wetenschap, want aanvankelijk zou ook Kingston daar geboren worden, en dat leek Joost goed en gepast: hetzelfde ziekenhuis waarin mijn vader, zijn grootvader, Kingstons overgrootvader geboren was. Maar hoe Joost aan die informatie kwam... Ik heb eens gedroomd, een jaar of twee geleden, mijn vader was nog niet lang dood, dat mijn zusje spoorloos was. Ik bedoel mijn zus, mijn zuster van nu, niet het kleintje van ooit. We konden haar niet vinden en haar mobieltje stond uit. Ze was vrij lang weg, kwam terug en zweeg over waar ze geweest was. Kort daarna was ze weer verdwenen, iets langer nog, en daarna nog een keer. Toen zei ze: ‘Ik ben bij mijn vader geweest.’ Zij wist waar de doden wonen. Ze wilde niet vertellen waar het was. Misschien had Joost het van haar. Hier was mijn vader dus geboren, ergens in dit gebouw. Nog geen uur na zijn geboorte werd hij verwisseld met een andere baby. Mijn oma kreeg een zuigeling in de armen gedrukt en riep meteen: ‘Maar dit is mijn kind niet, dit is Kees niet!’ Ze had gelijk, de fout werd hersteld, maar toch hebben wij zo af en toe gedacht dat onze vader onze vader niet was. Wat ik wel zeker meen te weten, is dat mijn opa, mijn vaders vader, de overgrootvader van Joost, de betovergrootvader van Kingston, in dit ziekenhuis is overleden. Ik heb hem destijds een aantal malen opgezocht, ik studeerde in Amsterdam. Dat was in 1970. Ik wandelde door mijn geschiedenis naar mijn toekomst. Een gevoel van alle mensen troostende eeuwigheid nam bezit van mij. Ik weet niet hoe ik het uit moet leggen. Misschien zo: mijn hoofd werd van binnen beschenen door het licht van vele tijden. Mijn schoenen zweefden boven de tegels, de dood bestond niet, had nooit bestaan en had ook in de toekomst geen schijn van kans – zoals Anne Holm schrijft in de laatste zin van Peter. Want rechts was het Beukenplein, waar mijn grootouders woonden, Jans en Hannie, met mijn vader Kees, eerst op nummer negen, daarna op nummer vijftien. Op vijftien kwam ik in hun leven. Alles en iedereen leefde volop en krioelde door mijn kop. Hoe had ik het zo kunnen bedenken? Uit te stappen bij Wibautstraat en hierlangs te gaan! Links het Oosterpark waar ik met mijn opa voetbalde. Hij geboren in 1893, ik heb zelfs zijn moeder nog gekend, oud omaatje in Robin is verliefd, zij moet uit 1870 of daaromtrent geweest zijn, ik had haar ontmoet hier op het Beukenplein, ik zag haar voor me, mijn vader werd geboren in 1926, ik in 1952, Joost in 1984, en hij was nog niet geboren of ik ging al met hem in de kinderwagen door het Oosterpark en over het Beukenplein, for auld lang syne, en nu was ik op weg naar de kleine Kingston, geboren op 7 oktober 2008. Ik moet dit opschrijven, dacht ik, deze dans door de eeuwigheid, in een fijne brief, want misschien vindt Kingston die brief over een jaar of dertig en bewaart hij hem en laat hij hem als hij een oude man is nog eens lezen aan zijn achterkleinkind en dan zijn we ruim twee eeuwen verder en dat is mij eeuwigheid genoeg.

Ik liet het Oosterpark achter mij en zag het terrasje waar ik enkele maanden daarvoor met Marianne zat. Het was toen volop zomer. We waren naar het graf van Nescio gegaan op de Oosterbegraafplaats en daarna zwierven we door de buurten, deze buurten van mijn jeugd. Op het Beukenplein nam ze een foto van nummer vijftien, van de zolderverdieping, omdat ik haar verteld had dat haar opa vanuit het raam daar samen met zijn nicht Lies knikkers op de hoofden van voorbijgangers had gegooid. Dat vond ze aardig, dat opa’s zoiets deden. Een raam op de eerste verdieping schoof open en een vrouw vroeg bits wat we moesten. Ik legde alles uit. Daarna wilde ze bier met mij drinken, maar dat vond Marianne niet goed. We zigzagden het Oosterpark door tot we het beeldje van de titaantjes hadden gevonden en daarna zaten we op dat terras. Een oude Surinaamse vrouw kwam langs, ze collecteerde voor arme bejaarden in Paramaribo. Ik gaf. Ik gaf met gulle hand, want ik dacht: als ze die kas goed beheren, heeft mijn kleinzoon er over tachtig jaar ook nog iets aan. Een voorschot op de erfenis. Ik liep langs de markt op de Dapperstraat. Gelukkig, maar niet domweg. Ik had mijn redenen! Bij De Ponteneur ging ik buiten zitten, op het terras, hoewel het een venijnige windhoek is en je alle knopen dicht moet doen wil je het overleven, maar we worden hard, wij rokers, en eens zal het beloond worden.

Rookverbod

Goed, dat wij buiten staan,
met onze scherpe blik,
scherper dan van wie dan ook,
voor de deur van het café.

Als de tsunami komt,
kunnen wij naar binnen schreeuwen:
Niet het strand op om koralen,
maar meteen de bergen in!

Ach god, kijk nou,
door de geweldige matpartij
die binnen bij de deur ontstaat
kan niemand meer naar buiten.

De dieren gaan aan boord
en zien ons staan, rokend als een gek,
het zou toch zonde zijn te sterven
als je nog shag op zak hebt,
en ze zeggen: Die dan maar.

Dan zullen wij varen,
over de zeeën en over de landen,
over de olijfboompjes op de terrassen,
een gouden toekomst tegemoet.

Ik had dit gedicht nog niet overgetypt of Marianne kwam aangefietst. Wij namen taart, om de geboorte van Kingston te vieren, en cappuccino. Dat namen we. Het is een prettige plek om te zitten, het terras van De Ponteneur, ook al komt de wind van beide polen tegelijk aanloeien. De verkeerssituatie is er prettig anarchistisch, er gebeuren voortdurend bijna ongelukken en geweldige scheldpartijen zijn daarvan het resultaat, je verveelt je geen moment.

We namen de bus en reden naar Noord, over die fijne oude Schellinkwouderbrug, daarna geruime tijd dóór Noord, en toen waren we er. Margje zat buiten op een bankje te wachten, uit de wind, en gedrieën gingen we naar binnen. Ik ben nog nooit in zo’n stil ziekenhuis geweest als in het Ziekenhuis Boven het IJ, het leek of het was neergezet voor de geboorte van Kingston en niemand anders er nog van wist. Er zat een juffrouw achter de balie die ons de weg wees en daarna kwamen we niemand tegen. Tot we in de kamer kwamen waar... Wil je geloven dat alles precies zo ging als in mijn boek Robin en Suze? “... en samen lopen ze de kamer in. Naar Naomi in het witte bed. Naomi heeft haar mooie nachthemd aan. Opa schuift het gordijntje van het wiegje opzij. Het wiegje is leeg! Waar is het baby’tje? ‘Kijk es,’ zegt Naomi. Ze tilt een puntje van de deken op. Dicht tegen Naomi aan ligt een opgerolde handdoek. En er bewéégt iets in die handdoek! Naomi tilt een puntje van de handdoek op, en... opa ziet een piepklein hoofdje. Het hoofdje gaat een beetje heen en weer. Opa ziet een mondje en een neusje en twee oogjes die nog slapen. ‘Dit is Kingston,’ zegt Naomi. Opa ziet dunne haartjes...” Nee, daar klopt de vergelijking niet meer. Want Kingston had meteen al een mooi koppie vol zwart haar. Wat een baby! Wat een prachtige, schitterende baby! Zo gaaf, zo lief, zo welkom in ons midden! We gaan een enorme hoop lol maken samen. Ik ga hem sprookjes vertellen, ik ga liedjes voor hem zingen, ik trek met hem de weilanden in en wijs hem de grutto en de buizerd. Ik ga met hem naar Artis.

Wat een fijn mannetje! Donkere oogjes met een donkerblauw randje om de irissen. Hij lag heel rustig op het aankleedkussen en liet zo af en toe zijn oogjes wennen aan het licht. Hij huilde even toen zijn temperatuur werd opgenomen, maar Joost legde zijn grote vinger in het kleine handje en dat kleine handje greep de grote vinger en Joost sprak lieve woordjes en Kingston ontspande en ik was zo trots!

En dat ben ik nog, dat ben ik nog en zal ik altijd zijn. Het is een trotse grootvader die je hier zijn hartelijkste groeten doet.

Sjoerd